Éileoidh dlíthe a bheidh i bhfeidhm ón 8 Nollaig 2023 athruithe ar lipéadú fíonta a onnmhairítear chuig an AE. I gcás gach SKU a tháirgtear ar an 8 Nollaig 2023 nó ina dhiaidh sin, caithfidh táirgeoirí a nochtadh:
- dearbhú cothaithe
- luach fuinnimh, agus;
- liosta comhábhar.
Tá soláthar na faisnéise sin ar bharr cheanglais lipéadaithe an AE atá ann cheana (nach mór a leanúint i gcónaí). Beidh táirgeoirí in ann cinneadh a dhéanamh dearbhuithe cothaithe agus liostaí comhábhar a thaispeáint ar an lipéad nó “as an lipéad” trí chód QR a thaispeántar ar lipéad an táirge, ar choinníoll go gcomhlíontar coinníollacha áirithe.
Caithfidh an fhaisnéis a bheith i dteanga a thuigeann tomhaltóirí na mBallstát ina margaíochtar an fíon go héasca agus caithfidh sí a bheith ar fáil i 24 teanga.
Ceapadh ar dtús go mbeadh na ceanglais nua i bhfeidhm maidir le fíon “a tháirgtear agus a lipéadaítear” ar an 8 Nollaig 2023 nó ina dhiaidh sin.
Mar sin féin, leasaíodh an dlí ar an 31 Iúil 2023, rud a rinne soiléir nach mbeidh ceanglais nua an AE i bhfeidhm ach maidir le fíon “a tháirgtear” ar an 8 Nollaig 2023 nó ina dhiaidh sin.
Ní bheidh ceanglais nua an AE i bhfeidhm ach maidir le fíon a tháirgtear i mbliain táirgthe 2024 agus ina dhiaidh sin, agus • féadfar fíon a tháirgtear i mbliain táirgthe 2023 agus níos luaithe, agus a lipéadaítear de réir cheanglais lipéadaithe an AE a bhí ann ag an am/atá ann cheana (i.e. mar a bhí siad roimh an 8 Nollaig 2023), a dhíol san AE go dtí go dtéann stoic i ndísc.
Tá ceanglais nua an AE maidir le lipéadú cothaithe agus comhábhar i bhfeidhm i ngach ceann de 27 mBallstát, ach, mar gheall ar Brexit, ní bheidh siad i bhfeidhm maidir le fíon a dhíoltar sa Ríocht Aontaithe (cé go mbeidh siad i bhfeidhm sa mhéid go ndéantar fíon a “athonnmhairiú” ina dhiaidh sin ón Ríocht Aontaithe chuig an AE).
Cén fhaisnéis ar chóir a sholáthar do thomhaltóirí?
Ní mór faisnéis chothaithe agus comhábhar do chuid fíona a sholáthar do thomhaltóirí. Tá dhá rogha ann chun an fhaisnéis seo a sholáthar:
Baineann an méid seo a leanas le do lipéad fisiciúil freisin:
Réimse radhairc
Caithfidh an fhaisnéis chothaithe agus comhábhar a bheith le feiceáil sa réimse radhairc céanna leis an bhfaisnéis éigeantach eile. Áirítear leis seo do nasc chuig do chód QR.
Teanga
Caithfidh an fhaisnéis nua a bheith i dteanga a thuigeann an tomhaltóir sa tír inar margaíodh an táirge go héasca. Chun amhras a sheachaint, áirítear leis seo aon fhaisnéis a chuireann tú ar do lipéad fisiciúil, fiú má chuireann tú roinnt faisnéise ar an r-lipéad. D'fhéadfadh sé seo lipéid chúil do roinnt margaí AE a dhéanamh níos deacra (go háirithe má roghnaíonn tú gan r-lipéadú a úsáid). Tabhair faoi deara go mbaineann na hoibleagáidí teanga seo le r-lipéid freisin. Cuireann PinotQR aistriúchán uathoibríoch ar fáil i ngach ceann de 24 teanga a labhraítear san AE.
Inléiteacht, méid cló agus inrochtaineacht ghinearálta
Baineann gnáthcheanglais inléiteachta i gcónaí. Caithfidh méid cló aon bhreisithe le do lipéad a bheith mar an gcéanna leis an bhfaisnéis éigeantach eile (i.e. íosmhéid 1.2mm ar airde bunaithe ar airde litreach cás íochtair “x”). Caithfidh sé a bheith do-scriosta agus gan a bheith éasca le baint freisin. Tuigimid go nglacfaidh an AE leis an bhfaisnéis nua a sholáthar ar ghreamán breise, ar choinníoll nach féidir an lipéad a bhaint go héasca agus go gcomhlíontar na ceanglais eile (m.sh. réimse radhairc).
R-lipéadú
Is féidir le gnólachtaí ceann amháin díobh seo a leanas a dhéanamh:
- A r-lipéid féin a chruthú chun na ceanglais a chomhlíonadh; nó
- Oibriú le soláthraí r-lipéadaithe ar nós PinotQR
Má roghnaíonn tú an chéad rogha, beidh ort aire ar leith a thabhairt chun na ceanglais éagsúla r-lipéadaithe a chomhlíonadh. Tá roinnt réimsí ann ina bhféadfadh fadhbanna a bheith ag gnólachtaí (m.sh. trí fhaisnéis mhargaíochta a chur isteach nó trí theip ar an bhfaisnéis a sholáthar sna teangacha cuí). Ar an gcúis seo tá súil againn go n-oibreoidh a lán gnólachtaí le soláthraí r-lipéadaithe; ach is cinneadh do gach gnólacht é ar deireadh.
Cad is r-lipéad ann?
Ní shonraíonn an rialachán ach go gcaithfear an fhaisnéis a sholáthar “ar mhodh leictreonach”. Mar sin féin, ní leor hipearnasc le suíomh gréasáin.
Tuigimid go bhfuil súil ag an AE go mbeidh an nasc inléite/scanta ag fón cliste agus go bhfuil sé in ann a thiontú láithreach ina URL. Ciallaíonn sé seo freisin go gcaithfidh an fhaisnéis a bheith ar fáil gan aip a íoslódáil.
Tuigimid go nglacfaidh an AE le cód QR amháin ina bhfuil nasc do thomhaltóirí agus a oibríonn mar chód EAN/IAN freisin (is féidir leis oibriú mar bharrachód do mhiondíoltóirí freisin). Mar sin féin, níor cheart tomhaltóirí a nochtadh d’fhaisnéis neamhábhartha maidir le haitheantas táirge.
Conas cód QR a chur le do lipéad
D’fhéadfadh treoir féin a bheith ag gach soláthraí r-lipéadaithe (a phléitear thíos) maidir le cód QR a shuíomh. Ní shonraíonn na rialacháin méid, ach caithfear é a mharcáil go feiceálach agus caithfidh sé a bheith éasca le feiceáil/le léamh. Molaimid do chóid QR a thástáil mar a chlóbhuaileadh iad lena chinntiú go bhfuil siad éasca le scanadh.
Caithfidh an cód QR a bheith inidirdhealaithe go soiléir ón téacs/grafaicí máguaird. Molaimid go mbeadh an Cód 13mmx13mm ar a laghad (agus gan a bheith níos mó ná 16mmx16mm). Molaimid clóbhualadh ag 300 dpi nó níos airde freisin chun fadhbanna scanta a sheachaint. Beidh limistéar ciúin spáis shaoir timpeall ar chóid QR freisin. Ba cheart duit an méid a phlé le do sholáthraí clóbhuailte ar leith.
Má cheanglaíonn tú aon teanga le do chód QR ar an lipéad fisiciúil (m.sh. glao ar ghníomh ar nós “scan anseo le haghaidh faisnéise cothaithe”), is é ár dtuiscint go bhféadfadh sé an oibleagáid a spreagadh an teanga sin a sholáthar i ngach teanga ina bhféadfadh tomhaltóirí teacht uirthi.
Dearbhuithe cothaithe
I gcás gach SKU a tháirgtear ar an 8 Nollaig 2023 nó ina dhiaidh sin agus a dhíoltar san AE, caithfidh táirgeoirí dearbhú cothaithe a nochtadh a chomhlíonann dlí an AE. Caithfidh an dearbhú cothaithe éigeantach a áireamh:
- Luach fuinnimh, agus;
- Méideanna saille, saille sháithithe, carbaihiodráite, siúcraí, próitéine agus salainn.
Caithfidh an dearbhú cothaithe méideanna cothaitheach a chur in iúl in aghaidh 100 mL.
Caithfear an dearbhú cothaithe a chur i láthair i bhformáid shoiléir agus, nuair is cuí, in ord an chur i láthair a bhfuil foráil ina leith sa tábla thíos. Má cheadaíonn spás é, ba cheart an fhaisnéis a chur i láthair i bhformáid tábla agus uimhreacha ailínithe. Mar sin féin, nuair nach gceadaíonn spás é, féadfaidh an dearbhú cothaithe a bheith i bhformáid líneach.
I gcásanna ina bhfuil méid cothaitheach amháin nó níos mó i dtáirge neamhshuntasach, féadfar an fhaisnéis ar na heilimintí sin a chur in ionad ráitis ar nós “Tá méideanna neamhshuntasacha de ... ann” agus caithfear é a léiriú in aice go dlúth leis an dearbhú cothaithe nuair atá sé i láthair. Caithfear luachanna fuinnimh a chur in iúl i gcileajúil (kJ) agus cilea-chalraí (kcal) in aghaidh 100 mL agus ríomhtar iad leis na fachtóirí tiontaithe seo a leanas:
Tuigimid gur cheart luachanna fuinnimh a chruinniú go dtí an kJ/kcal is gaire. Chun é a sholáthar ar bhealach teanga-neodrach, d’fhéadfá an tsiombail “E” a úsáid, agus faisnéis i kJ agus kcal in aghaidh 100mL ina dhiaidh.
Tá treoir éagsúil ann ar an ábhar seo; i gcás fíonta tipiciúla, is féidir ríomh na luachanna fuinnimh a bhunú ar thomhais alcóil agus siúcra, móide luach generach breise chun glicearól/aigéid orgánacha a chur san áireamh.
I ndáil le fuinneamh agus cothaithigh, ba cheart go mbeadh na luachanna a dhearbhaítear, de réir an cháis aonair, ina meánluachanna agus bunaithe ar:
- anailís an déantóra ar an mbia
- ríomh ó mheánluachanna eolacha nó iarbhír na gcomhábhar a úsáidtear, nó
- ríomh ó shonraí a bunaíodh agus a glacadh go ginearálta. Léiríonn treoir neamhfhoirmiúil a d’fhoilsigh an Coimisiún Eorpach go:
- bhfuil gá luachanna fuinnimh a chruinniú go dtí an kJ/kcal is gaire, agus
- go ginearálta, tá na lamháltais agus an cruinniú seo a leanas inghlactha i gcomhthéacs cothaithigh a dhearbhú de réir dhlí an AE.
Leibhéil chothaithe a ríomh
D’fhoilsigh an AE treoir neamhfhoirmiúil roimhe seo a léiríonn go mbeidh an lamháltas agus an cruinniú atá léirithe sa tábla thíos inghlactha. D’fhéadfá a thabhairt faoi deara go gcuirtear lamháltas 20% i bhfeidhm maidir le go leor cothaithigh, ach tá roinnt éagsúlachta ann. In ainneoin an lamháltais seo, léiríonn treoir an AE maidir le lipéadú cothaithe bia gur cheart do ghnólachtaí oibriú de mheon macánta lena chinntiú go bhfuil na luachanna chomh cruinn agus is féidir. Go háirithe, ba cheart go mbeadh na luachanna a úsáidtear ina meáin thar bhaisceanna iolracha agus níor cheart go mbeadh siad ina luachanna foircneacha/seachbhóthair.
Dá réir sin, i gcomhthéacs ghnáthfhíon boird ‘tipiciúil’ fíonchaor:
- Is féidir saill a shonrú mar “0g” nó “Neamhshuntasach”
- Is féidir saill sháithithe a shonrú mar “0g” nó “Neamhshuntasach”
- Is féidir próitéin a shonrú mar “0g” nó “Neamhshuntasach”
- Is féidir salann a ríomh trí mhéid sóidiam a iolrú faoi 2.5 agus is féidir é a shonrú mar “0g” nó “0.01g” de réir mar is cuí. *
* D’fhéadfá faisnéis in aghaidh an chuid/an tseirbhíse a thabhairt freisin, ach d’éileofaí go mbeadh méid an chuid/na seirbhíse agus líon na gcodanna/na seirbhísí sa phacáiste in éineacht léi. Mar sin féin, má dhéanann tú amhlaidh, cuimhnigh ar na hoibleagáidí teanga
(D’fhéadfá faisnéis in aghaidh an chuid/an tseirbhíse a thabhairt freisin, ach d’éileofaí go mbeadh méid an chuid/na seirbhíse agus líon na gcodanna/na seirbhísí sa phacáiste in éineacht léi. Mar sin féin, má dhéanann tú amhlaidh, cuimhnigh ar na hoibleagáidí teanga.)
Táimid ag fanacht le cloisteáil ón AE nach gá anailís a dhéanamh ar shaill, próitéin agus salann más rud é nach bhfuil ach leibhéil rianaithe díobh i bhfíonta. Mar sin féin, tá sé furasta na luachanna nialasacha nó íseal seo a áireamh freisin. Tá sé mar aidhm ag tionscal na hEorpa freisin roinnt sonraí a bunaíodh agus a glacadh go ginearálta a fhoilsiú a d’fhéadfadh fíonóirí a úsáid, agus iarraidh go foirmiúil ar an AE luach caighdeánach a shocrú do pholaóil lena gcuirfí ar chumas carbaihiodráití meánacha a chinneadh níos simplí.
Gan faisnéis mhargaíochta agus gan sonraí úsáideora a bhailiú/a rianú
Agus r-lipéad á úsáid, éilíonn na rialacháin nach gcaithfear an liosta comhábhar a thaispeáint “le faisnéis eile atá beartaithe chun críocha díolacháin nó margaíochta”. Ní féidir aon sonraí úsáideora a bhailiú ná a rianú. Maidir le cá dtéann an nasc, tuigimid go measann an AE nach mbeadh nasc le do ghnáth-shuíomh margaíochta oiriúnach toisc go mbeidh faisnéis tráchtála ábhartha do mhargaíocht agus/nó do dhíolachán ann. Tugann siad faoi deara freisin go ngnáth-rianaíonn suíomhanna gréasáin faisnéis faoi úsáideoirí.
Dá bhrí sin ní mholaimid do shuíomh féin a úsáid; ach má roghnaíonn tú sin a dhéanamh caithfidh tú a chinntiú go gcomhlíonann tú na srianta seo. Níor cheart nasc le suíomh do ghoirt fhíona ná le suíomh ríomhthráchtála a bheith sa r-lipéad freisin.
Tá a fhios againn go n-úsáideann roinnt gnólachtaí cóid QR cheana féin chun faisnéis mhargaíochta a sholáthar. Níl sé seo toirmiscthe go sainráite ag na ceanglais nua, ach d’fhéadfadh riosca áirithe a bheith leis an gcur chuige seo má thosaíonn tú ag soláthar dhá chód QR. Más mian leat dhá chód a áireamh in ainneoin an riosca seo, molaimid go láidir céimeanna a ghlacadh lena chinntiú nach gcuirfidh an cód breise tomhaltóirí amú ná nach gcuirfidh sé mearbhall orthu. Mar shampla, ba cheart duit na cóid QR a choimeád scartha go fisiciúil ar an lipéad (ionas nach scanfaidh daoine an cód margaíochta de thaisme agus iad ag lorg na faisnéise cothaithe)
